Narodziny dziecka to moment, którego nie da się powtórzyć. To również jedyna okazja, aby pobrać krew pępowinową i zabezpieczyć zawarte w niej komórki macierzyste. Dla przyszłych rodziców może to być sposób na zachowanie materiału biologicznego, który w przyszłości może zostać wykorzystany w leczeniu dziecka oraz jego bliskich.
Czy bankowanie krwi pępowinowej rzeczywiście ma sens? Jakie choroby można dziś leczyć z wykorzystaniem znajdujących się w niej komórek macierzystych i co warto wiedzieć przed podjęciem decyzji o ich bankowaniu? Odpowiedź na te pytania znajdziesz w artykule przygotowanym przez Centrum Medyczne Sonokard we Wrocławiu.
CZYM JEST KREW PĘPOWINOWA I DLACZEGO JEST CENNA?
Krew pępowinowa to krew, która po narodzinach dziecka pozostaje w naczyniach pępowiny i łożyska. Jej szczególna wartość wynika przede wszystkim z obecności komórek macierzystych, które mogą być wykorzystywane w przeszczepieniach.
Komórki macierzyste mają zdolność do namnażania się i odtwarzania określonych rodzajów komórek. Dzięki tym właściwościom znajdują zastosowanie w leczeniu wybranych chorób.
BANKOWANIE KRWI PĘPOWINOWEJ – NA CZYM POLEGA?
Pobranie krwi pępowinowej odbywa się po narodzinach dziecka i przecięciu pępowiny. Krew pobierana jest z naczyń znajdujących się w odłączonym fragmencie pępowiny, a następnie przekazywana do laboratorium.
Jak wygląda cały proces?
1. Pobranie po porodzie
Krew pępowinowa jest pobierana po narodzinach dziecka. Procedura jest szybka, bezpieczna i nie wymaga wkłuwania się do organizmu noworodka ani pobierania krwi od mamy.
2. Transport do laboratorium
Pobrany materiał trafia do laboratorium banku komórek macierzystych, gdzie zostaje odpowiednio przygotowany do dalszego przechowywania.
3. Ocena materiału
Próbka jest badana m.in. pod kątem liczby i jakości znajdujących się w niej komórek oraz możliwości jej przechowywania.
4. Zamrożenie i przechowywanie
Jeżeli materiał spełnia wymagane kryteria, zostaje poddany procesowi preparatyki i zamrożony w bardzo niskiej temperaturze.
Ważne: o bankowaniu krwi pępowinowej najlepiej pomyśleć jeszcze w czasie ciąży. Warto wcześniej wybrać bank, zapoznać się z procedurą i poinformować personel medyczny o swojej decyzji. Większość bloków porodowych posiada również awaryjne zestawy umożliwiające pobranie krwi pępowinowej, jednak wcześniejsze dopełnienie formalności pozwala uniknąć niepotrzebnego stresu i mieć pewność, że personel wie o planowanym pobraniu.
JAKIE CHOROBY MOŻNA LECZYĆ KOMÓRKAMI Z KRWI PĘPOWINOWEJ?
To najważniejsze pytanie, które powinni zadać sobie rodzice rozważający bankowanie.
Krew pępowinowa jest obecnie wykorzystywana przede wszystkim jako źródło komórek macierzystych do przeszczepień. Mogą one znaleźć zastosowanie w leczeniu wybranych chorób układu krwiotwórczego, odpornościowego i niektórych chorób metabolicznych. Wśród nich znajdują się m.in.:
• Ostre białaczki
• Zespół mielodysplastyczny
• Choroby fagocytów
• Dziedziczne zaburzenia krwinek płytkowych
• Histiocytozy
• Dziedziczne zaburzenia układu odpornościowego
• Choroby związane z zaburzeniami lub brakiem funkcji enzymów
Według danych przywoływanych przez Polski Bank Komórek Macierzystych, przeszczepienia komórek macierzystych znajdują zastosowanie w leczeniu około 80 chorób onkologicznych i hematologicznych. Nie oznacza to jednak, że każdą z tych chorób leczy się wyłącznie za pomocą komórek pochodzących z krwi pępowinowej. Możliwość zastosowania konkretnego materiału zależy m.in. od rodzaju choroby, wieku i stanu zdrowia pacjenta oraz zgodności tkankowej.
Warto również pamiętać, że zakres zastosowań komórek macierzystych stale się rozwija. Naukowcy prowadzą badania nad wykorzystaniem ich także w innych dziedzinach medycyny, jednak wiele z tych terapii nie jest jeszcze standardowym leczeniem i wymaga dalszego potwierdzenia w badaniach klinicznych.
DLACZEGO WARTO BANKOWAĆ KREW PĘPOWINOWĄ?
Bankowanie krwi pępowinowej daje rodzicom możliwość zabezpieczenia materiału, którego nie można pozyskać ponownie w późniejszym okresie życia dziecka. Pobrane podczas porodu komórki są przechowywane i mogą zostać wykorzystane, jeśli w przyszłości pojawi się wskazanie do terapii z ich zastosowaniem.
Do najważniejszych zalet bankowania należą:
• Bezpieczne i nieinwazyjne pobranie – krew pępowinowa jest pobierana po narodzinach dziecka, po odpępnieniu, bez konieczności pobierania krwi od noworodka czy wykonywania dodatkowych zabiegów u mamy.
• Zabezpieczony materiał na przyszłość – w razie pojawienia się wskazań do zastosowania komórek macierzystych materiał zgodny genetycznie z dzieckiem jest już zabezpieczony. Nie ma wtedy potrzeby poszukiwania odpowiedniego dawcy, ponieważ własny materiał został wcześniej pobrany i jest przechowywany.
• Możliwość wykorzystania przez członków rodziny – w określonych sytuacjach materiał może być również rozważany do zastosowania u rodzeństwa lub innych członków rodziny. O możliwości jego wykorzystania zawsze decyduje lekarz, biorąc pod uwagę konkretną chorobę i zgodność między dawcą a biorcą.
• Możliwość zastosowania mimo niepełnej zgodności – w przypadku przeszczepiania komórek pozyskiwanych z krwi pępowinowej wymagania dotyczące zgodności tkankowej mogą być mniej rygorystyczne niż w przypadku komórek pobieranych od dorosłego dawcy. Dzięki temu w niektórych sytuacjach znalezienie odpowiedniego materiału może być łatwiejsze.
„Przyszli rodzice często zastanawiają się, czy bankowanie krwi pępowinowej rzeczywiście będzie kiedyś potrzebne. Nie jesteśmy w stanie przewidzieć, z jakimi wyzwaniami zdrowotnymi dziecko lub jego najbliżsi mogą zmierzyć się w przyszłości. Wiemy natomiast, że komórki macierzyste z krwi pępowinowej już dziś mają potwierdzone zastosowanie w leczeniu wielu chorób, a ich potencjał jest przedmiotem dalszych badań. Naukowcy nieustannie analizują możliwości wykorzystania tych komórek w kolejnych wskazaniach, dlatego zakres ich zastosowania może się w przyszłości rozszerzać. Bankowanie krwi pępowinowej nie daje pewności, że przechowywane komórki będą kiedyś potrzebne. Daje jednak rodzicom spokój, że w razie choroby, przy której ich wykorzystanie będzie możliwe, zabezpieczony materiał jest dostępny i może dać dziecku lub jego bliskim dodatkową szansę na leczenie.”
– mówi dr n. med. Małgorzata Olesiak-Andryszczak z Centrum Medycznego Sonokard we Wrocławiu
„Przyszli rodzice często zastanawiają się, czy bankowanie krwi pępowinowej rzeczywiście będzie kiedyś potrzebne. Nie jesteśmy w stanie przewidzieć, z jakimi wyzwaniami zdrowotnymi dziecko lub jego najbliżsi mogą zmierzyć się w przyszłości. Wiemy natomiast, że komórki macierzyste z krwi pępowinowej już dziś mają potwierdzone zastosowanie w leczeniu wielu chorób, a ich potencjał jest przedmiotem dalszych badań. Naukowcy nieustannie analizują możliwości wykorzystania tych komórek w kolejnych wskazaniach, dlatego zakres ich zastosowania może się w przyszłości rozszerzać. Bankowanie krwi pępowinowej nie daje pewności, że przechowywane komórki będą kiedyś potrzebne. Daje jednak rodzicom spokój, że w razie choroby, przy której ich wykorzystanie będzie możliwe, zabezpieczony materiał jest dostępny i może dać dziecku lub jego bliskim dodatkową szansę na leczenie.”KREW PĘPOWINOWA A SZPIK – JAKIE SĄ RÓŻNICE?
KREW PĘPOWINOWA | SZPIK KOSTNY | |
|---|---|---|
CZAS I ŁATWOŚĆ POBRANIA | pobranie trwa kilka minut podczas porodu, jest nieinwazyjne i bezpieczne | pobranie trwa min. kilkadziesiąt minut poprzez nakłucia talerzy kości biodrowych podczas zabiegu w znieczuleniu ogólnym lub zewnątrzoponowym |
WYMAGANA ZGODNOŚĆ DO PRZESZCZEPIENIA | łatwiej dopasować biorcę do dawcy, bo wymagana jest zgodność 4 antygenów transplantacyjnych na 6 badanych w tzw. układzie HLA | trudniej jest dopasować biorcę do dawcy, bo konieczna jest duża zgodność antygenów transplantacyjnych – aż 9 na 10 w tzw. układzie HLA |
DOSTĘPNOŚĆ | krew pępowinowa po zdeponowaniu w banku jest dostępna do przeszczepienia i czeka na biorcę | szpik musi być pobrany od dawcy, który nawet jeśli jest zarejestrowany w rejestrze to musi się zgłosić do pobrania; dawca musi być w dobrym stanie zdrowia, aby pobranie było możliwe |
ILOŚĆ POBRANEGO MATERIAŁU | przeciętnie udaje się uzyskać materiał wystarczający dla dziecka do 50 kg, ale badania nad możliwościami namnażania komórek są bardzo rozwinięte | Możliwe jest uzyskanie stosunkowo dużej ilości materiału. |
PRZYSZŁOŚĆ WYKORZYSTANIA KOMÓREK MACIERZYSTYCH
Możliwości wykorzystania komórek macierzystych nie ograniczają się wyłącznie do obecnie stosowanych terapii. Prowadzone są liczne badania nad ich zastosowaniem w kolejnych dziedzinach medycyny, m.in. w medycynie regeneracyjnej. Szczególne zainteresowanie budzą również komórki mezenchymalne znajdujące się w tkankach sznura pępowinowego i łożysku. Ich właściwości są przedmiotem badań dotyczących m.in. regeneracji tkanek. Nie wszystkie takie zastosowania są jednak obecnie standardowymi terapiami – część z nich pozostaje na etapie badań klinicznych lub eksperymentalnych.
Oznacza to, że bankowanie może być traktowane nie tylko jako zabezpieczenie materiału wykorzystywanego już dziś, ale również jako możliwość zachowania go na czas, gdy rozwój medycyny pozwoli na szersze zastosowanie komórek.
CZY BANKOWANIE KRWI PĘPOWINOWEJ MA WADY?
Jak każda decyzja dotycząca dodatkowej usługi medycznej, również bankowanie krwi pępowinowej wymaga rozważenia kilku kwestii. Najważniejszą z nich jest koszt. Pobranie i wieloletnie przechowywanie materiału jest usługą komercyjną i nie jest standardowo finansowane przez NFZ. Cena zależy od wybranego banku oraz zakresu pakietu, np. od tego, czy rodzice decydują się wyłącznie na krew pępowinową, czy również na zabezpieczenie tkanek sznura pępowinowego lub łożyska oraz od tego czy np. opłaty chcą dokonywać co miesiąc czy w abonamencie corocznym.
Drugim ograniczeniem jest ilość pobranego materiału. Liczba komórek w krwi pępowinowej jest indywidualna i nie da się jej określić przed pobraniem. Nie każda zdeponowana próbka będzie odpowiednia do każdego rodzaju przeszczepienia, dlatego o możliwości jej wykorzystania zawsze decyduje lekarz na podstawie konkretnej sytuacji klinicznej.
DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ O BANKOWANIU KRWI PĘPOWINOWEJ W CENTRUM MEDYCZNYM SONOKARD
Bankowanie krwi pępowinowej to decyzja, którą warto przemyśleć jeszcze przed porodem. Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak wygląda pobranie i przechowywanie materiału oraz jakie możliwości daje zabezpieczenie komórek macierzystych, zapraszamy do kontaktu z Centrum Medycznym Sonokard we Wrocławiu. Nasi specjaliści odpowiedzą na najważniejsze pytania i pomogą Ci lepiej przygotować się do podjęcia tej decyzji.
📍 ul. Królewiecka 161/14, Wrocław 📞 661 240 040, 577 655 977
