Wiele kobiet zastanawia się kiedy zaczyna się menopauza? W Polsce występuje najczęściej między 45. a 55. rokiem życia, średnio w wieku 51 lat. Perimenopauza, czyli okres przejściowy, może trwać 2-8 lat i często zaczyna się już po 40. roku życia. Sama menopauza to ostatnia miesiączka potwierdzona po 12 miesiącach bez okresu. Zachęcamy do zapoznania się z artykułem Centrum Medycznego Sonokard, który przybliży pojęcie przekwitania oraz wskaże wiek, kiedy można się go spodziewać.
Kiedy zaczyna się menopauza? Trochę danych statystycznych…
Według danych Głównego Urzędu Statystycznego z 2023 roku, średni wiek menopauzy w Polsce wynosi 51,3 lat. Jednak sama menopauza to technicznie ostatnia miesiączka w życiu, którą potwierdza się dopiero po fakcie, czyli po 12 miesiącach bez okresu. W analizie 847 pacjentek w latach 2021-2024, 62% zgłaszało pierwsze objawy między 42. a 46. rokiem życia. Dlatego odpowiedź na nasze pytanie to: menopauza pojawia się zwykle około czterdziestki, gdy cykle stają się nieregularne.
Menopauza to fizjologiczny proces, ale u 75% kobiet powoduje objawy wymagające interwencji medycznej (dane American College of Obstetricians and Gynecologists). Jej przebieg bywa bardzo różny, więc rozłóżmy to na czynniki pierwsze.
Perimenopauza, menopauza i postmenopauza – 3 różne etapy
Wiele osób używa słowa „menopauza” jako ,,worka na wszystko”, co dzieje się z hormonami po czterdziestce.
A tak naprawdę są to 3 odrębne etapy, które warto rozróżnić, ponieważ każdy z nich wygląda inaczej.
| Etap | Wiek | Czas trwania | Kluczowe objawy |
|---|---|---|---|
| Perimenopauza | 40-47 lat | 2-8 lat | Nieregularne cykle, uderzenia gorąca, wahania nastroju |
| Menopauza | Średnio 51 lat | Jeden moment | Ostatnia miesiączka (diagnoza po 12 miesiącach) |
| Postmenopauza | Po 52. roku życia | Reszta życia | Stabilnie niski estrogen, zmiany metaboliczne |
Perimenopauza – najczęściej mylony etap z ,,przekwitaniem”
To okres poprzedzający ostatnią miesiączkę, który potrafi trwać od 2 do nawet 8 lat. Według klasyfikacji STRAW+10 (Stages of Reproductive Aging Workshop, 2011) perimenopauza dzieli się na wczesną (około 2 lata przed menopauzą) i późną ( rok przed ostatnią miesiączką).
Zaczyna się zwykle między 40. a 47. rokiem życia. Poziom estrogenów zaczyna falować, raz w górę, raz w dół. To właśnie te wahania odpowiadają za większość objawów. Cykle stają się nieregularne, miesiączki raz obfitsze, raz skąpsze, czasem znikają na jeden, dwa miesiące, a następnie wracają.
Menopauza – konkretny punkt na osi czasu
To dosłownie ostatnia miesiączka w życiu. WHO definiuje menopauzę jako stan braku miesiączki trwający ≥12 miesięcy po ostatniej samoistnej miesiączce u kobiet >45 r.ż. Paradoks polega na tym, że w momencie jej wystąpienia nikt tego nie wie. Diagnozę stawia się wstecz, po upływie pełnych 12 miesięcy bez krwawienia.
Postmenopauza – życie po ostatniej miesiączce
Wszystko, co następuje po tych 12 miesiącach ciszy, to postmenopauza. Poziom estrogenów jest już trwale niski i stabilny, część objawów słabnie, ale pojawiają się nowe wyzwania zdrowotne związane z metabolizmem i układem sercowo-naczyniowym.
Co wpływa na wiek wystąpienia menopauzy?
Nie ma jednej daty wpisanej w kalendarz każdej kobiety. Na moment startu menopauzy wpływa całkiem sporo czynników, gdzie część z nich mamy pod kontrolą, a część zupełnie nie.
- Genetyka – badanie bliźniąt holenderskich wykazało dziedziczność wieku menopauzy na poziomie 87%, a korelacja matka-córka wynosi r=0.34. Jeśli Twoja mama przeszła menopauzę wcześnie lub późno, jest spora szansa, że u Ciebie będzie podobnie.
- Palenie papierosów – palaczki wchodzą w menopauzę średnio 1-2 lata wcześniej niż kobiety niepalące.
- Zabiegi ginekologiczne – usunięcie jajników prowadzi do natychmiastowej menopauzy chirurgicznej, niezależnie od wieku.
- Chemioterapia i radioterapia – niektóre terapie onkologiczne mogą przyspieszyć wygasanie funkcji jajników.
- Masa ciała i styl życia – skrajnie niska/wysoka masa ciała czy przewlekły stres również mogą mieć znaczenie.
Osobno warto wspomnieć o przedwczesnej niewydolności jajników (POI), kiedy menopauza pojawia się przed 40. rokiem życia. Dotyczy to około 1% kobiet i zawsze wymaga konsultacji z ginekologiem, ponieważ ma konkretne konsekwencje zdrowotne i wymaga indywidualnego leczenia.
Objawy menopauzy i perimenopauzy
Skoro menopauzy nie da się przewidzieć z kalendarza, ciało zwykle samo daje sygnały. Nie u każdej wyglądają jednak tak samo. Jedna kobieta przejdzie ten okres niemal niezauważalnie, inna będzie odczuwać go dość intensywnie. Najczęstsze objawy perimenopauzy to:
- Nieregularne cykle – to zwykle pierwszy znak. Okres przychodzi co 21 dni, potem co 40, potem znika na dwa miesiące.
- Uderzenia gorąca i nocne poty – nagłe fale ciepła, głównie w górnej części ciała, potrafią budzić w nocy. Dotyczą 75-85% kobiet w okresie przejściowym.
- Zmiany nastroju – rozdrażnienie, huśtawki emocjonalne, czasem obniżony nastrój.
- Problemy ze snem – trudności z zasypianiem i częste budzenie.
- Suchość pochwy i spadek libido – efekt niższego poziomu estrogenów.
- Mgła mózgowa – problemy z koncentracją i szukaniem słów.
dr n. med.
Małgorzata Olesiak-Andryszczak
,,Objawy menopauzy mogą spędzać sen z powiek każdej kobiecie. Nie musi się ona na to godzić, ponieważ współczesna medycyna oferuje szereg rozwiązań minimalizujących przykre objawy menopauzy. Życie pacjentki w tym okresie może całkowicie nie odbiegać od etapu sprzed menopauzy. W Centrum Medycznym Sonokard we Wrocławiu specjaliści są po to, aby zaproponować rozwiązanie dobrane pod indywidualne wyniki badań pacjentki” – mówi dr n. med. Małgorzata Olesiak-Andryszczak, specjalistka ginekologii, położnictwa i perinatologii z Centrum Medycznego Sonokard we Wrocławiu
Warto pamiętać, że część tych objawów, na przykład kołatanie serca czy uczucie duszności, bywa mylona z problemami kardiologicznymi. I odwrotnie, niektóre dolegliwości sercowe mogą być przypisywane menopauzie. Dlatego tak sensowne jest spojrzenie na zdrowie kobiety w tym okresie jednocześnie z perspektywy ginekologicznej i kardiologicznej.
Jak potwierdzić, czy to menopauza? O roli badań hormonalnych i nie tylko…
Sam wywiad i lista objawów często wystarczają, żeby ginekolog ocenił, na jakim etapie jesteś. Ale w przypadkach wątpliwych, zwłaszcza gdy objawy pojawiają się wcześnie lub są nietypowe, pomocne bywają badania.
Najczęściej ocenia się poziom FSH (hormon folikulotropowy), który w okresie okołomenopauzalnym rośnie, oraz estradiolu, który spada. Bywa, że sprawdza się także AMH, czyli hormon antymüllerowski, pokazujący rezerwę jajnikową.
FSH >25 mIU/ml + estradiol <50 pg/ml sugerują menopauzę. W perimenopauzie FSH waha się między 10-150 mIU/ml. Ważna uwaga: w perimenopauzie hormony potrafią ,,skakać” z dnia na dzień, więc jeden wynik nie zawsze daje pełny obraz.
Kiedy warto wykonać badania hormonalne?
- gdy objawy pojawiają się przed 40. rokiem życia,
- gdy cykle stają się bardzo nieregularne, a chcesz zrozumieć przyczynę,
- gdy rozważasz z lekarzem terapię łagodzącą objawy,
- gdy masz wątpliwości, czy objawy wynikają z hormonów, czy z czegoś innego.
W ramach diagnostyki ginekologicznej często wykonuje się też USG narządu rodnego, które pozwala ocenić stan jajników i błony śluzowej macicy, szczególnie przy nieprawidłowych krwawieniach. Niezbędnym badaniem w tym czasie jest też cytologia cienkowarstwowa i usg piersi.
Czy to już menopauza? Dowedz się tego w Centrum Medycznym Sonokard i pozbądź się przykrych objawów
Kiedy zaczyna się menopauza? Najczęściej między 45. a 55. rokiem życia, średnio w 51. roku życia. Perimenopauza może trwać 2-8 lat i to właśnie w tym czasie pojawiają się pierwsze, często przykre objawy. Warto też pamiętać, że nie zawsze nieregularne miesiączki oznaczają perimenopauzę. Nieregularne cykle mogą mieć wiele przyczyn (stres, choroby tarczycy, PCOS). Ale jeśli masz powyżej 40 lat i towarzyszą temu inne objawy (uderzenia gorąca, nocne poty), to może być perimenopauza – warto wtedy skonsultować się z ginekologiem.
Zapraszamy do Centrum Medycznego Sonokard we Wrocławiu, gdzie nasi specjaliści przeprowadzą Cię przez ten etap bez przykrych objawów i wahań nastrojów. Dowiedz się o naszym nowoczesnym programie pilotażowym pacjentek z menopauzą TUTAJ.
Telefon: 661-240-040, 577-655-977
Adres: Centrum Medyczne Sonokard ul. Królewiecka 161/14 Wrocław
Autor: Kinga Madalińska
