Wysokie ciśnienie tętnicze przez długi czas może nie powodować żadnych wyraźnych dolegliwości. Mimo to stopniowo obciąża serce i naczynia krwionośne, zwiększając ryzyko zawału serca, udaru mózgu czy chorób nerek. Z tego powodu nadciśnienie często określa się mianem „cichego zabójcy”. Skąd się bierze i co można zrobić, aby skutecznie je obniżyć? W tym artykule przygotowanym przez Centrum Medyczne Sonokard wyjaśniamy, jak rozpoznać problem, prawidłowo mierzyć ciśnienie i kiedy warto skonsultować się z kardiologiem.
Czym jest wysokie ciśnienie?
Ciśnienie tętnicze określa siłę, z jaką krew naciska na ściany naczyń krwionośnych. Jeżeli ciśnienie przez dłuższy czas pozostaje zbyt wysokie, naczynia są przeciążone, a serce musi pracować pod większym obciążeniem.
Wynik pomiaru składa się z dwóch wartości. Pierwsza, wyższa liczba to ciśnienie skurczowe – informuje o ciśnieniu w tętnicach w momencie, gdy serce pompuje krew. Druga to ciśnienie rozkurczowe, która pokazuje ciśnienie utrzymujące się w naczyniach pomiędzy kolejnymi skurczami serca. Nadciśnienie rozpoznaje się na podstawie powtarzających się pomiarów. W gabinecie lekarskim wartość 140/90 mm Hg lub wyższa jest progiem rozpoznania nadciśnienia.
Skąd się bierze wysokie ciśnienie?
Najczęściej występuje tzw. nadciśnienie pierwotne, na którego rozwój wpływa wiele czynników. Znaczenie mają wiek i predyspozycje genetyczne, ale także codzienny styl życia.
Ryzyko zwiększają przede wszystkim:
• Nadmierna masa ciała
• Mała aktywność fizyczna
• Dieta bogata w sól
• Palenie papierosów
• Częste spożywanie alkoholu
• Przewlekły stres i niedobór snu
Rzadziej występuje nadciśnienie wtórne, będące skutkiem innej choroby, np. choroby nerek lub zaburzeń hormonalnych. Wtedy konieczne jest przede wszystkim znalezienie i leczenie przyczyny.
Jakie objawy powoduje nadciśnienie?
Najważniejsze jest to, że nadciśnienie bardzo często nie powoduje żadnych objawów. Nie należy więc czekać na ból głowy czy złe samopoczucie, aby zmierzyć ciśnienie. Jeśli dolegliwości się pojawiają, mogą obejmować m.in. bóle lub zawroty głowy, zmęczenie, kołatanie serca czy gorsze samopoczucie. Nie są one jednak charakterystyczne wyłącznie dla nadciśnienia.
Inaczej należy potraktować objawy alarmowe. Nagły ból lub ucisk w klatce piersiowej, silna duszność, zaburzenia widzenia, problemy z mówieniem, opadanie kącika ust, nagłe osłabienie lub drętwienie jednej strony ciała wymagają pilnej pomocy medycznej. Mogą świadczyć o poważnym powikłaniu, takim jak zawał serca lub udar.
Jak prawidłowo mierzyć ciśnienie w domu?
Domowe pomiary pomagają sprawdzić, czy podwyższone wartości utrzymują się również poza gabinetem. Jest to ważne, ponieważ u części osób występuje efekt białego fartucha – ciśnienie podczas wizyty u lekarza jest wyższe niż w domu, m.in. z powodu stresu. Pojedynczy podwyższony wynik w gabinecie nie oznacza więc automatycznie nadciśnienia. Możliwa jest również odwrotna sytuacja, czyli nadciśnienie maskowane. Wówczas pomiar w gabinecie jest prawidłowy, ale ciśnienie wzrasta w domu lub podczas codziennej aktywności. W razie wątpliwości lekarz może zalecić regularne pomiary domowe albo całodobowe monitorowanie ciśnienia.
Przed pomiarem należy:
• odpocząć około 5 minut,
• usiąść z podpartymi plecami i stopami opartymi o podłogę,
• oprzeć rękę na wysokości serca,
• nie palić papierosów, nie pić kawy i nie wykonywać intensywnego wysiłku bezpośrednio przed pomiarem.
Najlepiej wykonać dwa pomiary w odstępie 1-2 minut. Zwykle zaleca się pomiary rano i wieczorem przez co najmniej parę dni. Wyniki warto zapisywać i pokazać lekarzowi.
Co oznaczają wyniki?
|
Miejsce pomiaru |
Wartość odpowiadająca nadciśnieniu |
|
Gabinet lekarski |
≥ 140/90 mm Hg |
|
Pomiar domowy – średnia |
≥ 135/85 mm Hg |
Jak skutecznie obniżyć wysokie ciśnienie?
Aktywność fizyczna
Regularny ruch pomaga obniżać ciśnienie i korzystnie wpływa na serce oraz naczynia krwionośne. Dobrym wyborem mogą być szybkie spacery, jazda na rowerze, pływanie czy ćwiczenia wzmacniające.
Aktywność należy dopasować do wieku i możliwości organizmu. Jeśli przez długi czas prowadziliśmy siedzący tryb życia, lepiej rozpocząć od krótszych spacerów i stopniowo zwiększać intensywność wraz z poprawą kondycji.
Papierosy i alkohol – dlaczego warto zrezygnować?
Palenie papierosów nie tylko zwiększa ryzyko chorób serca, ale również bezpośrednio wpływa na ciśnienie. Nikotyna powoduje skurcz naczyń krwionośnych i przyspiesza pracę serca, przez co ciśnienie może przejściowo wzrastać już po wypaleniu papierosa. Regularne palenie uszkadza ściany naczyń, przyspiesza rozwój miażdżycy i zwiększa ryzyko zawału serca oraz udaru mózgu. Dlatego u osoby z nadciśnieniem całkowite zaprzestanie palenia jest jednym z najważniejszych elementów zmniejszania ryzyka sercowo-naczyniowego.
Nie bez znaczenia jest również alkohol. Regularne spożywanie większych ilości alkoholu może prowadzić do trwałego wzrostu ciśnienia i utrudniać jego kontrolowanie. Alkohol może także osłabiać działanie niektórych leków stosowanych w leczeniu nadciśnienia i sprzyjać niekorzystnym zmianom masy ciała. Im większe i częstsze spożycie, tym większe ryzyko. Dlatego osoby z nadciśnieniem powinny ograniczyć alkohol, a w wielu przypadkach najlepszym rozwiązaniem jest całkowita rezygnacja z jego spożywania.
Kiedy potrzebne są leki na nadciśnienie?
Zmiana stylu życia jest bardzo ważnym elementem leczenia, ale nie zawsze pozwala osiągnąć prawidłowe wartości ciśnienia. Jeśli ciśnienie jest utrwalone na wysokim poziomie, znacznie przekracza wartości docelowe lub pacjent ma inne czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, lekarz może zdecydować o rozpoczęciu leczenia farmakologicznego.
Podczas konsultacji kardiologicznej lekarz analizuje wyniki pomiarów, przeprowadza wywiad i ocenia ogólny stan zdrowia. W zależności od sytuacji może również zlecić m.in. badania krwi i moczu, EKG, echo serca lub całodobowe monitorowanie ciśnienia. Na tej podstawie dobiera odpowiednie postępowanie i ustala, czy konieczne jest stosowanie leków.
Jeśli lekarz zaleci farmakoterapię, leki należy przyjmować regularnie i zgodnie z jego zaleceniami. Nie powinno się samodzielnie zmniejszać dawki ani odstawiać preparatu po uzyskaniu prawidłowych wyników – często oznaczają one właśnie, że leczenie działa prawidłowo.
Wysokie ciśnienie – kiedy skonsultować się z lekarzem?
Powtarzające się podwyższone wartości ciśnienia tętniczego wymagają oceny lekarskiej, nawet jeśli nie powodują żadnych dolegliwości. Konsultacja kardiologiczna pozwala określić, czy mamy do czynienia z utrwalonym nadciśnieniem, ocenić ryzyko sercowo-naczyniowe i zdecydować, czy potrzebne są dalsze badania lub leczenie.
W Centrum Medycznym Sonokard we Wrocławiu pacjent może skonsultować nieprawidłowe wyniki z kardiologiem oraz, jeśli jest to wskazane, przejść dalszą diagnostykę. Istotną częścią oceny są nie tylko wartości ciśnienia, ale również stan układu sercowo-naczyniowego i obecność czynników zwiększających ryzyko jego powikłań. Na wizytę warto przynieść dzienniczek domowych pomiarów, który ułatwia ocenę wartości ciśnienia poza gabinetem.
Nie czekaj na pojawienie się objawów. Regularna kontrola ciśnienia i odpowiednio wcześnie przeprowadzona diagnostyka pozwalają skuteczniej ograniczyć ryzyko powikłań nadciśnienia.
Centrum Medyczne Sonokard 📍 ul. Królewiecka 161/14, Wrocław 📞 661 240 040 | 577 655 977
